Het idee om Nightwish op te richten werd geboren op juli 1996, rond middernacht, wanneer Tuomas een nacht samen met zijn vrienden doorbracht rond het kampvuur. De eerste 3 nummers, die akoestisch waren, werden opgenomen tussen oktober en december 1996. In deze periode telde de band 3 bandleden: Tuomas, Tarja en Emppu.

De band was benieuwd hoe de muziek zou klinken wanneer er drums aan toegevoegd zouden worden en daarom werd Jukka als de nieuwe drummer van Nightwish aangenomen. Ook werd de akoestische gitaar vervangen door een elektrische gitaar. Na enkele weken repeteren, ging de band in april 1997 de studio in. Er werden 7 liedjes opgenomen, deze liedjes kan je terugvinden op de gelimiteerde editie van het album Angels Fall First.

In mei 1997, tekende Nightwish een platencontract voor 2 albums met Spinefarm. In augustus, ging de band de studio weer in en nam 4 nieuwe liedjes op. Nog voordat het album Angels fall First uitkwam, werd de single 'The Carpenter' uitgebracht. De single klom tot nummer 8 in de officiële hitlijst van Finland. Het album Angels Fall First werd begin november uitgebracht en klom tot de 31ste plaats op de officiële albumlijst van Finland. Nightwish speelde hun eerste concert op 31 december 1997 in Kitee, Finland. Na dit concert speelde Nightwish nog maar 7 concerten omdat Jukka en Emppu in dienst moesten bij het leger en omdat Tarja zich moest focussen op haar studies.

Ondertussen verlengde Spinefarm het contract met Nightwish naar 3 albums in plaats van 2 albums.

In april 1998, had Nightwish zijn 1ste videoclip voor de single The Carpenter opgenomen . De videoclip was klaar begin mei en was voor het eerst te zien op 'Jyrki'. Eind mei waren Tuomas en Tarja te gast voor een interview voor dezelfde show. Tijdens de zomer werd de bassist Sami Vänska lid van de band. Ondertussen werden er ook nieuwe liedjes voor het volgende album gerepeteerd en in het begin van augustus doken ze opnieuw de studio in. De opnamens van het nieuwe album waren laat oktober klaar.

Op 13 november speelde Nightwish een concert in Kitee waar de nieuwe video voor Sacrament of Wilderness werd opgenomen. Deze single werd op 26 november uitgebracht en het nieuwe album Oceanborn werd niet veel later op 7 december uitgebracht. Het succes van het nieuwe album Oceanborn was voor iedereen een grote verrassing. Het album klom tot de 5de plaats in de officiële albumlijst van Finland. De single Sacrament of Wilderness heeft zelfs weken op nummer 1 gestaan in de officiële hitlijst van Finland.

In de winter van 1999, speelde Nightwish tijdens een periode van 3 maanden veel concerten op verschillende plaatsen in Finland. Bij die concerten was er zelfs een concert dat gespeeld werd bij de Lista Chart Show. In de lente werd het album Oceanborn voor het eerst uitgebracht buiten Finland. In mei begon de band weer concerten te spelen en ze tourden door Finland voor meer dan 2,5 maand.  De band speelde bijna op elk groot rock festival in Finland.

Op hetzelfde moment werd de single Sleeping Sun opgenomen, deze werd geschreven voor de zonsverduistering in Duitsland. In augustus werd de single uitgebracht in Duitsland, op de single stonden ook liedjes zoals Walking in the Air, Swanheart en Angels Fall First. Alleen in Duitsland ging de single 15 000 keer over de toonbank in enkel 1 maand. In augustus verkochten het album Oceanborn en de single Sacrament of Wilderness goud. Ook rond deze tijd werd bevestigd dat Nightwish ging touren door Europa voor 26 concerten met de Duitse band Rage.

In het begin van 2000 dook de band de studio weer in voor de opnamens van hun 3de studioalbum. Deze opnames werden onderbroken omdat de band deelnam aan de Finse kwalificatie voor de Eurovision Song Contest met het liedje Sleepwalker. Nightwish geraakte door de eerste ronde van de kwalificatie, maar strandde op de 2de plaats in de finale ondanks een overweldigende onverwinning bij de publieksstemming.

Het nieuwe album, Wishmaster, werd in mei uitgebracht en de Wishmaster Tour startte vanuit Kitee. Na deze show ontvingen de leden een gouden plaat voor het album Oceanborn en de single Sacrament of Wilderness, Walking in the Air en Sleeping Sun. Het Wishmaster album kwam direct binnen op nummer 1 in de officiële albumlijst van Finland en bleef 3 weken op die positie staan. Wishmaster werd goedgekeurd door zowel de fans en de media en werd ook door het Duitse magazine Rock Hard uitgeroepen tot album van de maand. Het album kwam binnen op nummer 21 in de Duitse hitlijst en op nummer 66 in de Franse hitlijst.

The Wishmaster World Tour, die vanuit Kitee startte, ging eerst en vooral verder naar de grote festivals in Finland en dan naar Zuid-Amerika in juli 2000. De drie weken durende tour in Brazilië, Chili, Argentinië, Panama en Mexico bleek één van de beste ervaringen van de band te zijn tot nu toe. Na deze tour, speelde Nightwish succesvolle shows op Wacken Open Air, Biebob Metal Fest en op de eerste headliner Europese Tour met Sinergy en Eternal Tears of Sorrow. In november, speelde Nightwish zelfs nog 2 shows in Montreal, Canada.

Het volgende project van Nightwish bestond uit het maken van een DVD & VHS met een gelimiteerd live album (alleen voor Finland). Het concert nam plaats in Tampere (Finland) op 29 december 2000. Het materiaal werd in april 2001 uitgebracht in Finland en tijdens de zomer van 2001 werd het wereldwijd uitgebracht. Op het einde van de show, kreeg Nightwish platinum voor het album Wishmaster en goud voor de single Deep Silent Complete.

In maart 2001, was Nightwish opnieuw de studio in gegaan om hun versie van Gary Moore's classic Over the Hills and Far Away op te nemen, samen met enkele nieuwe liedjes en een remake van Astral Romance. De EP werd in juni 2001 uitgebracht in Finland. De Duitse versie van Over the Hills and Far Away (uigebracht door Drakkar) bevat nog 6 extra live nummers. Nightwish verlengde ook hun platencontract met Spinefarm met nog 1 volledig album, die gepland was voor de zomer van 2002.

De videoclip van Over the Hills and Far Away, die heel snel platinum verkocht in Finland als Mini-CD, was opgenomen in augustus 2001 in Finland. De tour in Finland eindigde hetzelfde jaar in Nivala en de spanningen in band liepen hoog op. Tuomas ging er even tussen uit om zijn gedachten te ordenenen, en bracht wat tijd door in Lapland samen met zijn vriend Tony Kakko (Sonata Arctica). Er waren dringend veranderingen nodig voor Nightwish zodat de band weer verder kon gaan. Eén van die veranderingen was dat bassist Sami Vänska moest vertrekken. Marco Hietala, gekend van Tarot en Sinergy, verving hem voor het volgende album. Een tweede verandering is dat King Foo Entertainement hun nieuw boekingsagent werd en hun goede vriend Ewo Rytkänen werd hun nieuwe manager. Om het nieuw begin te vieren werd de 1ste officiële shop voor merchandise, Nightwish-Shop, geopend op de band's website op 24 november 2001, een maand voor Kerstmis. De opnamens voor het nieuwe album Century Child startten in januari 2002.

Het begin van 2002 bracht Nightwish alleen maar goed nieuws in vergelijking met de vorige harde en moeilijke tijden. Als band maar ook als individuele muzikanten werden ze tot de top gerekend door verschillende binnen -en buitenlandse lezerspolls. De fans hebben Nightwish dus na deze veranderingen niet in de steek gelaten, in tegendeel.

Ever Dream, de 1ste single van het album Century child, verkocht in 2 dagen goud in Finland. Op hetzelfde moment maakte Nightwish bekend dat ze een pauze gingen nemen als de Century Child World Tour 2002 gedaan was. Tarja zou haar opleiding in Duitsland afronden tijdens die pauze. Deze bekendmaking bracht heel wat speculaties weer onder de fans. Sami die in de herfst de band verlaten had en nu een pauze dat meer dan een jaar zal duren?

Century Child kwam uit in mei 2002 en verkocht goud in Finland in 2 uur! In 2 weken verkocht het album platinum (30 000 exemplaren) en bleef snel verkopen. Op hetzelfde moment hield Nightwish de top positie in de hitlijst en albumlijst voor de 1ste keer. Buitenlandse landen reageerden ook heel positief op het nieuwe album. In Duitsland, kwam Century Child direct binnen op nummer 5 en in Oostenrijk op nummer 15. In juli tourde Nightwish in Zuid-Amerika, waar bijna alle shows uitverkocht waren. In Brazilië, was de 1ste editie van Century Child uitverkocht in 1 dag en de succesvolle Europese tour van dat jaar had ook hun effect op de boekingen.. Vele Europese shows werden uitgezonden live op het internet, met als gevolg dat de internetconnectie soms uitlagen. Op het toppunt probeerden 10 000 fans de live show te volgen op het internet. Nightwish verkocht dat jaar 59 000 keer het album Century Child, het was het op één na best verkopende album van Finland. Op 16 november 2002 speelde de band voor het eerst in Zweden, in Fryshuset Stockholm. De pauze startte laat 2002, maar de bandleden kende geen rust. Jukka speelt met Sethian en Bitch Driven. Tuomas speelde ook met Sethian, For My Pain en Timo Rautiainen & Trio Niskalaukaus. Emppu gaat tijdens de pauze aan de slag met Altaria en Marco vermaakte zich met Tarot. In zijn geheel duurde de pauze niet langer dan een jaar.

In het begin van 2003 kreeg Nightwish nog meer goede resultaten in lezerspolls van verschillende magazines. De studio was ook geboekt voor de opnames van het volgende album, de release gepland voor het volgend jaar. Er was ook vreugde aan het thuisfront: Jukka en zijn vriendin Satu werden trotse ouders van hun dochter Luna,  geboren op 11 maart 2003. Nightwish ontving ook hun eerste dubbel platinum award voor Century Child. Het album was meer dan 60 000 keer over de toonbank gegaan.

In 2003 trad de band meestal op in het buitenland. De enige show in Finland was in RMJ 2003 op 20 juni. Het 2de bezoek aan Zweden nam plaats in het uitverkocht Gates of Metal festival in Hultsfred.

Tijdens 2003, werd de DVD documentaire End of Innocence in elkaar gezet. De release van deze DVD is enkele keren uitgesteld door het groot aantal van materiaal dat de band erop wou zetten. In mei 2003, maakte Tarja Turunen bekend dat ze stiekem al enkele maanden getrouwd was en dat ze terug zou verhuizen naar Finland. De DVD End of Innocence werd eindelijk uitgebracht op 6 oktober 2003. Op dat moment was Nightwish al reeds gestart met de opnamens van het nieuwe album. Hun 5de album, zou de meest belangrijke release worden in de geschiedenis van Nightwish.

Ondertussen had ook de Finse president, Tarja Halonen, lucht gekregen van de prestaties van Nightwish. Ze nodigde Tarja Turunen en haar man Marcelo Cabuli uit op het jaarlijkse Onafhankelijksdag feest die plaats had in het presidentiële paleis. Tarja haar jurk werd verkozen tot de mooiste van de avond.

Net voor Kerstmis 2003, veilde Nightwish hun Century Child World Tour doek en schenkten ze de opbrengst van de veiling aan een goed doel. De opbrengst was 1 750 euro, en werd geschonken aan Parikanniemi's kindertehuis in Ristiina in december 2003. Het bedrag werd uitgereikt door Tarja Turunen. Michael 'Big Tini' Leipold uit Duitsland werd de trotse eigenaar van het doek.

In het jaar 2004 keken de fans en band uit naar de release van het nieuwe album. De uitputtende studio sessies vergde hun tol op fysiek en mentaal vlak. Het album werd opgenomen in de Phoenix Studio's in Londen, in de dezelfde studio waar met  hetzelfde orkest dat Howard Shore heeft gebruikt om de muziek te schrijven voor de Lord of the Rings trilogie. De orkest -en koorstukken werden geschreven door Pip Williams, die ook aan Status Quo en Riah Heep heeft meegewerkt. De verwachtingen waren dan ook zeer hoog gespannen.

Nemo was de 1ste single die uitkwam en er werd ook een groot budget video gemaakt. De regisseur was Antti Jokinen, die ook al samengewerkt had aan de video's van Shania Twain en Eminem. Met het nieuwe album, ging Nightwish ook samenwerken met een andere platenlabel, namelijk Nuclear Blast. Spinefarm Records zal nog steed de distributie in Finland blijven regelen. Nuclear Blast gaf een aanzienlijk bedrag geld uit aan de marketing van Once, en dat voornamelijk in Duitsland. Foto's van Nightwish en Once kon men overal terugvinden: op televisiekanalen, metro's, bussen, straten en natuurlijk niet te vergeten in de pers. Ongeveer iedereen in Duitsland zou nu van het bestaan van Nightwish moeten afweten.

Once verkocht onmiddellijk goud in Finland op de dag dat het album werd uitgebracht, net als de single Nemo. Nightwish plande een wereldtour van 150 concerten in alle continenten en zou tot het einde van 2005 duren. Deze tour was tot nu toe de grootste in de geschiedenis van Nightwish. In mei 2004 startte de Once World Tour en ze eindigde in oktober 2005. Er werden 130 concerten gegeven over de hele wereld, ook in landen waar ze nog nooit geweest waren zoals Japan, Australië, Colombië, Ecuador, Polen, Slovenië, Portugal, Denemarken en Griekenland.

De 2de single, Wish I Had An Angel, werd uitgebracht in de herfst van 2004. De video van het lied werd geregisseerd door Uwe Boll, de regisseur van de film Alone In The Dark, waar het nummer ook in te horen is. De 2de single was nog eens een groot succes en deed de verkoop van het Once album nogmaals stijgen.

In Augustus, tourde Nightwish voor het eerst in de Verenigde Staten. De tour was zeer succesvol en er werd nog een grotere tour gepland in 2005. Na de tours in Europa en Zuid-Amerika in de herfst van 2004 en enkele afzonderlijke concerten in december, besloot de band om even rust te nemen in de januari 2005.

In februari 2005, won Nightwish 5 Emma-Awards. Ze wonnen een Award voor Beste Band van het Jaar en het Best Verkopende Album van het Jaar. Tuomas en Marco vlogen van hun Europese Tour naar Helsinki om de Awards in handen te nemen. De laatste show van de Europese tour was op dat moment hun grootste concert. Dit concert nam plaats in Stutgart waar 10 001 toeschouwers de show hadden bijgewoond.

In maart, trad Nightwish voor het eerst op in Japan en Australië. In april en mei, hadden ze een pauze om dat Tarja andere prioriteiten had. Maar eind mei ging de band weer de baan op. Ze tourde samen met Iron Maiden in Polen en met Mötley Crüe in Noorwergen.

In juli, werd de 3de single, een nieuwe versie van Sleeping Sun, uitgebracht. De platenmaatschappij gebruikte deze single als promotie voor het toekomstige verzamelalbum Hightest Hopes. De nieuwe versie van de nieuwe video Sleeping Sun werd geregisseerd door Joern Heitmann en werd opgenomen in de maand Augustus 2005 in Praag. Tijdens de herfst 2005, speelde Nightwish nog enkele shows en trad ook op in de legendarische Hammersmith Apollo die volledig uitverkocht was. Na een korte festival tour door Zuid-Amerika (in oktober), kwam de Once wereld tour bijna tot een einde. Het laatste concert werd gespeeld op 21 oktober voor 11 500 toeschouwers in de Hartwall-Areena in Helsinki. Het concert werd ook opgenomen en in mei 2006 uitgebracht als de End of an Era live DVD.

Na het concert overhandigde Tuomas, Emppu, Marco en Jukka een brief aan hun zangeres Tarja Turunen en haar manager/echtgenoot Marcelo Cabuli. De reden voor het ontslag staat geschreven in de nu nog steeds beruchte open brief die de volgende ochtend ook te lezen stond op de website van de band.

Hierin geeft de band aan dat het gedrag van Tarja en haar echtgenoot tijdens de Once Wereldtour volledig inging tegen alles waar Nightwish voor staat. Het nieuws over het ontslag sloeg in als een bom bij de fans en werd gevolgd door een grote mediaheisa. Deze bijna belachelijke heisa koelde af tegen het einde van 2005. Nightwish kon eindelijk naar de toekomst kijken en op zoek gaan naar een geschikte zangers die Tarja kon vervangen.

Op het einde van 2005, had Once  meer dan 1 000 000 kopies wereldwijd verkocht. Het album verkocht 3 keer platinum in Finland, platinum in Duitsland, goud in Zweden, Noorwegen, Zwitserland, Griekenland en Oostenrijk. Het verzamelalbum Highest Hopes verkocht 2 keer platinum in Finland en goud in Noorwegen.

Het jaar 2006 begon met goed nieuws voor Nightwish. Hun verzamelalbum Highest Hopes had niet alleen in Finland 2 keer platinum verkocht (60 000 exemplaren), maar werd ook Finland's best verkopende album van 2005, met een verkoop van meer dan 65 000 exemplaren. Met de afkoelende mediaheisa konden de bandleden zich terug concentreren op belangrijkere zaken. Tuomas had al de meerderheid van de nieuwe liedjes geschreven voor het nieuwe album. Emppu nam wat nieuwe melodieën op met de Finse hard rock band Brother Firetribe. Marco keerde terug bij Tarot om het lang verwachtende album 'Crows Fly Black' op te nemen. En Jukka hield  zich bezig met zijn eigen zakenprojecten.

In maart won Nightwish 2 prijzen van het Emma Gaala. De band kreeg een Emmaaward voor 'Beste Finse Artiest 2005' en het ' Meest Verkopende Album 2005'. In dezelfde maand startte de band officieel met de zoektocht naar een nieuwe zangeres door middel van een open auditie via hun website. In april bracht de Finse Muziekvideo Award de 'Muuvi' nog meer goed nieuws voor Nightwish. De jury overhandigde een zilveren 'Muuvi' voor hun muziekvideo 'Sleeping Sun', opgenomen in 2005. De muziekvideo werd op de 2de plaats gestemd door de stemmen van het publiek.

In mei werden eindelijk 2 langverwachte releases uitgebracht. Het Nightwishboek, geschreven door Mape Ollila, werd uitgebracht in Finland. Kort erna werd Nightwish hun 2de live DVD End of Era uitgebracht. De live DVD verkreeg in 1 dag de gouden status in Finland. Later verkocht End of an Era ook goud in Duitsland en Frankrijk. In de weken die kwamen vertrok Nightwish op zomerkamp om samen de nieuwe nummers in te oefenen maar ook om een leuke zomer samen te beleven. Ondertussen bleef de media bezig met eindeloze speculatie over de nieuwe zangeres.

In september trok Nightwish opnieuw de studio in om hun nieuw album op te nemen.

De auditie voor de positie als nieuwe zangeres eindigde midden januari. In totaal ontving en beluisterde de band meer dan 2 000 demos van zangeressen van over de hele wereld. Dit opwindend nieuws werd gevold door de bekendmaking van de 1ste nieuwe liveoptredens, gepland in de USA en Canada in oktober en november.

Op 24 mei, kwam een einde aan het lange wachten en de zovele speculaties wanneer Nightwish hun nieuwe zangeres voorstelde aan het publiek, Anette Olzon. In enkele minuten werd het nieuws verspreid over verschillende website en nieuwsbrengers over de hele wereld. 1 dag later, werd de eerste single 'Eva' uitgebracht op het internet. De opbrengst werd gedoneerd aan een goed doel voor kinderen.

In juni ging de band naar Los Angeles om 2 muziekvideo's op te nemen voor hun toekomstige singles 'Amaranth' en 'Bye Bye Beautiful'. Beide muziekvideo's werden geregisseerd door de Fin Antti Jokinen, die ook al met Nightwish had samengewerkt voor de muziekvideo van 'Nemo'. Amaranth werd uitgebracht in augustus en verkocht in 2 dagen goud in Finland. De single had goede hitlijstposities overal in Europa en klom onmiddelijk naar de top van de single hitlijsten van Finland, Hongarije en Spanje.

Het nieuwe album 'Dark Passion Play' werd laat september uitgebracht en had een zeer succesvolle verkoop overal ter wereld. Het werd 2 keer platinum verkocht in Finland en verkreeg zo ver 4 gouden awards. Het album kwam in vele landen op topposities in de hitlijsten binnen. De wereldtour is geboekt en de 1ste shows zijn nu al uitverkocht.

Een nieuw tijdperk is eindelijk begonnen...